przemoc w rodzinie

Przemoc psychiczna w rodzinie to problem natury prawnej, moralnej, psychologicznej i społecznej. Rodzina jest środowiskiem o podstawowym znaczeniu dla jakości funkcjonowania i rozwoju osobistego ludzi. Destrukcyjne zjawiska w jej obrębie powodują poważne szkody dla wszystkich członków rodziny. Najczęściej przewagę sił wykorzystuje mężczyzna – ojciec i mąż, który maltretuje żonę i dzieci. Statystyki pokazują jednak, że coraz częściej przemocy dopuszczają się także kobiety, które dręczą własnych partnerów i dają upust frustracjom, wyżywając się na dzieciach. Kiedy agresję można uznać za przemoc domową? Jakie są formy przemocy w małżeństwie? Czym różni się przemoc fizyczna od przemocy psychicznej?

Przemoc domowa jest wciąż tematem drażliwym w naszym społeczeństwie. Wyróżnia się kilka form przemocy w rodzinie, jak np.: fizyczną, psychiczną, ekonomiczną, seksualną. Przemoc nad dzieckiem ma wpływ na prawidłowy jego rozwój. Jak manifestuje się znęcanie się nad rodziną? Na czym polega przemoc psychiczna w rodzinie? Dlaczego kary cielesne to zła metoda wychowawcza?

Słowa „dom” czy „rodzina” powinny kojarzyć się przyjemnie – z poczuciem bezpieczeństwa, spokoju i miłości. Rodzina jest fundamentem potrzebnym do rozwoju zdrowej osobowości. Kiedy jednak w domu pojawia się przemoc, zatraca on swoją podstawową funkcję. Przemoc może też rodzić depresję. Dziecko doświadczające przemocy jest zdradzone przez tych, którzy powinni robić wszystko, aby je chronić. Nie wie, gdzie szukać pomocy, skoro nie może jej uzyskać nawet u najbliższych.

Przemoc w rodzinie to wciąż temat tabu. Maltretowane kobiety wstydzą się mówić o swoim domowym piekle, więc wszystko rozgrywa się w czterech ścianach. Sąsiedzi wolą nie interweniować ani nie mieszać się w „sprawy małżeńskie”. Przyzwolenie społeczne albo ignorancja problemu tylko umacniają tyrana w siłę. Co się dzieje w psychice dręczonej kobiety? Co czują dzieci? Czy rzeczywistość, gdy mąż bije żonę, można uznać za formę małżeńskiej awantury? Jak przeciwdziałać przemocy domowej?

Gwałt w małżeństwie w języku prawniczym to każda przemoc fizyczna o znamionach przestępstw rozbójniczych. W rozumieniu potocznym gwałt utożsamia się ze zgwałceniem, czyli przemocą o charakterze seksualnym. Najczęściej ofiarami gwałtu są kobiety i dzieci (pedofilia), a agresorami – mężczyźni. Zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego rodzi poważne konsekwencje psychiczne. Zgwałcona kobieta czuje się nieczysta, przeżywa wstyd, niepokój, lęk, poczucie winy, doświadcza koszmarów nocnych, depresji, zaburzeń snu i złości.

Dehumanizacja w dosłownym znaczeniu to odczłowieczenie, uprzedmiotowienie, pozbawianie kogoś cech typowo ludzkich. W skrajnych przypadkach dehumanizacja może prowadzić do bestialstwa i okrucieństwa, stanowiąc usprawiedliwienie dla agresywnych zachowań prześladowcy. Tyrani często wyłączają emocje i twierdzą, ze dopuścili się aktów przemocy ze względu na fakt, że ofiara nie jest człowiekiem – to „przedmiot”, który można przestawiać z kąta w kąt. Dehumanizację traktuje się w psychologii jako mechanizm obronny. Dehumanizacja nie ma jedynie wydźwięku negatywnego. Czasem służy pozytywnym aspektom i sprzyja adaptacji do otoczenia.

Syndrom maltretowanego dziecka jako pojęcie medyczne pojawiło się dopiero w 1962 roku. Wydaje się, że w postępowym XXI wieku nie powinno być przypadków maltretowania dzieci ani znęcania się fizycznego i psychicznego na najmniejszych szkrabach. Tymczasem rzeczywistość jest przerażająca, bowiem coraz częściej notuje się w kronikach policyjnych sytuacje śmiertelnych pobić dzieci przez rodziców lub opiekunów. Kary cielesne to niestety częsta metoda wychowawcza. Art. 207 Kodeksu karnego uznaje przemoc wobec najmłodszych za przestępstwo. Jak objawia się zespół dziecka bitego i jakie są skutki maltretowania dzieci?

Znęcanie psychiczne i fizyczne to problem wszechobecny. Najczęściej mówi się o nim w kontekście przemocy w rodzinie, ale zdarzają się również przypadki znęcania się dzieci nad rówieśnikami w szkole, a także znęcania się nad osobami dorosłymi, w tym również starszymi, w pracy lub różnego rodzaju instytucjach. Każda forma przemocy ma negatywny wpływ na osobę krzywdzoną, a w szczególności, gdy jest nią dziecko. Ofiary przemocy często noszą jej brzemię do końca życia. Czym różni się przemoc fizyczna od przemocy psychicznej?